Cotton Market Today: कापूस दर पाडण्याचं कारस्थान कुणाचे?

By Bhimraj Pikwane

Published on:

Cotton Market Today

Cotton Market Today: कापसाच्या भावात वाढ होत असून, चांगल्या भावाच्या अपेक्षेने शेतमालाची साठवणूक करणाऱ्या शेतकऱ्यांमध्ये निराशा पसरली आहे. किंबहुना कापसाला एवढ्या कमी भावाचा हा पहिलाच अनुभव आहे, अगदी अशांत काळातही जेव्हा किमती सहसा घसरतात. बाजारात कापूस आवक दबावामुळे ऐन हंगामातही शेतकऱ्यांना कमी भावात शेतमाल विकावा लागला. मात्र, दर कमी असूनही मार्च महिना उलटूनही उत्पादनात वाढ झालेली नाही.

WhatsApp Group Join Now
Telegram Group Join Now

त्यामुळे शेतकरी आता कमी भावाने कापूस विकू लागले आहेत. मात्र, मागणीच्या तुलनेत देशातील कापूस उत्पादनात लक्षणीय घट झाली आहे का, हा प्रश्न कायम आहे. मागणी पूर्ण करून कापूस चांगल्या भावाने विकला गेला, तर दरवर्षी हाच कल कायम राहण्याची शक्यता आहे. तज्ज्ञांच्या मते कापसाच्या किमतीवर दबाव येण्यास विविध कारणे कारणीभूत आहेत आणि मर्यादित पुरवठ्यामुळे लवकरच कापसाच्या किमतीत घट होण्याची शक्यता नाही.


सध्या भारतीय बाजारपेठेत कापसाच्या किमतीवर दबाव आहे. सततच्या संकटामुळे मला या महिन्यात कापसाला कमी भाव मिळत आहे. साधारणत: फेब्रुवारीपर्यंत शेतकरी आपला कापूस विकतात, पण यंदा चांगला भाव मिळेल या आशेने त्यांनी दोन ते तीन महिने कापूस ठेवला आहे. गतवर्षी शेतकरी आणि तज्ज्ञ दोघांनीही मार्चनंतर कापसाच्या दरात वाढ होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली होती, परंतु देशात कापूस उत्पादन मागील वर्षीच्या तुलनेत कमी झाल्याने तसे झाले नाही. मागणीच्या तुलनेत कापसाच्या उपलब्धतेतही कमतरता आहे. म्हणजे कापसाला चांगली मागणी असली तरी पुरवठा पुरेसा नाही. त्यामुळे मार्चनंतर कापसाच्या दरात सुधारणा होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.

Cotton Market Today

फेब्रुवारीमध्ये कापसाचा प्रतिक्विंटल सरासरी भाव ४०० ते ५०० रुपये होता. 8,000 ते रु. ८,४००. मार्चच्या पहिल्या आठवड्यात भाव स्थिर राहिले, परंतु नंतर कमी होऊ लागले. कापसाचे भाव कमी होत राहणार असल्याची अफवा बाजारात होती. शेतकऱ्यांनी काही दिवस वाट पाहिली, मात्र भाव वाढला नाही. मात्र, शेतकऱ्यांना जास्त वेळ थांबता आले नाही आणि अखेरीस त्यांचा कापूस अपेक्षेपेक्षा कमी भावात विकावा लागला. बाजारातही कापसाची मागणी कमी असल्याने भाव आणखी घसरले. एप्रिलपर्यंत कापसाचा भाव सुमारे ५० हजार रुपये होता. 8,000 प्रति क्विंटल.

भाव कमी होत असल्याने शेतकऱ्यांनी त्यांच्या कापसाची विक्री वाढवली, त्यामुळे बाजारात अतिरिक्त पुरवठा झाला. यामुळे बाजारावर अधिक दबाव निर्माण झाला आणि किंमत आणखी कमी झाली. मे महिन्यात कापसाचा भाव प्रतिक्विंटल ३०० ते ४०० रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे. 7,500 ते रु. 8,100 प्रति क्विंटल. शेतकऱ्यांनी घबराटीने विक्री केल्याने आणि वाढलेली मागणी यामुळे कापसाचे उत्पादन घटले असतानाही कापसाचे भाव का वाढले नाहीत, असा प्रश्न विचारला जात आहे. मागील वर्षी ३.१३ दशलक्ष गाठी कापूस अतिरिक्त होता, परंतु यावर्षी उत्पादन घटून ३.०३ दशलक्ष गाठींवर आले आहे. भारतीय कॉटन असोसिएशनने याचे श्रेय कमी उत्पादन आणि जास्त वापर या दोन्हीला दिले आहे, परिणामी किमतींवर दबाव येतो.

शेतकऱ्यांनी सुरुवातीला त्यांचा कापूस धरला, त्यामुळे तुटवडा निर्माण झाला आणि भाव वाढले. मात्र, अधिक कापूस बाजारात आल्याने भाव उतरू लागले. कापणीची वेळ आणि कापसाची उपलब्धता यामुळे भावात चढ-उतार होत असतो. जेव्हा जास्ती असते तेव्हा बाजाराच्या दबावामुळे किंमती घसरतात आणि जेव्हा तुटवडा असतो तेव्हा मागणी वाढल्यामुळे किंमती वाढतात. शेतकर्‍यांना पहिल्या दोन कापणीच्या वेळी जास्त किमतीचा फायदा घेण्याचा सल्ला देण्यात आला होता आणि तिसर्‍या कापणीच्या वेळी विक्रीला घाबरू नका, कारण यामुळे अतिरिक्त आणि कमी भाव मिळू शकतात. किमतीतील चढ-उतार हा मागणी आणि पुरवठ्याचा परिणाम असतो आणि शेतकऱ्यांनी कापूस विकण्याचा निर्णय घेताना कापणीच्या वेळेचा आणि बाजाराच्या परिस्थितीचा विचार केला पाहिजे.

निश्चितच कृषी आणि व्यवसाय क्षेत्रावर विपरीत परिणाम झाला आहे. सुगीचा हंगाम संपल्यानंतर शेतकर्‍यांना त्यांच्या पिकांना चांगला भाव मिळू शकला, मात्र त्यानंतर बाजारातील दबावामुळे त्यांना रास्त भावात शेतमाल विकण्यासाठी संघर्ष करावा लागत आहे. अनेकांनी या ट्रेंडबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. मागील वर्षांमध्ये, शेतकरी आपली पिके हळूहळू विकू शकत होते आणि त्यांना चांगला भाव मिळत होता. मात्र, यंदा बाजारातील परिस्थिती अनुकूल नसल्याने येत्या काही महिन्यांत पिकांची विक्री केली तरी त्यांना चांगला भाव मिळणार नसल्याचा अंदाज आहे.

परिणामी, त्यांनी खरेदीदारांशी वाटाघाटी करण्यासाठी संयुक्त आघाडी तयार करण्याचे आयोजन केले आहे. शेतकर्‍यांना अनेक दिवस कामावर सुटी घेणे परवडत नाही, त्यामुळे त्यांनी खरेदीदारांवर निष्पक्ष वाटाघाटी करण्याचा दबाव आणला आहे. तर दुसरीकडे कापसाचे दर वाढल्याने वस्त्रोद्योगाचे नुकसान झाले आहे. कापसाची निर्यात घटली असून, सूत उत्पादनात नफा नाही. या घटकांमुळे बाजारपेठेवर दबाव आणि पिकांचे कमी भाव कारणीभूत आहेत. असे तज्ज्ञांनी सुचवले आहे.

शेतकऱ्यांनी वर्षभर त्यांची पिके विकण्यास सुरुवात केली आहे, ज्यामुळे ऑफ सीझनमध्ये किमती स्थिर राहण्यास मदत होऊ शकते. बाजारातील सूत्रांनी सुचवले आहे की वाटाघाटींमध्ये शेतकऱ्यांचा वरचष्मा असेल, त्यांच्या भीतीमुळे उद्योग आणि व्यवसाय क्षेत्रात चढ-उतार होऊ शकतात. आंतरराष्‍ट्रीय बाजारातून असे दिसून आले आहे की, देशांतर्गत पिकांची किंमत सध्‍याच्‍या वाढीचा विचार करूनही अधिक महाग आहे. याचे कारण असे की काही देशांमधील पीक उत्पादनात घट झाल्यामुळे सर्व देशांमध्ये भाव वाढले आहेत.

सरकारने मोठ्या प्रमाणात कापूस आयात केल्याची अफवाही बाजारात पसरली आहे, परंतु या दाव्याला पुष्टी देणारे कोणतेही तथ्य नाही. भारत सरकारने ऑस्ट्रेलियातून 300,000 गाठी कापसाच्या आयातीला मान्यता दिली आहे. होय, भारताच्या कापूस उत्पादनाचा जागतिक कापूस उत्पादनात एक टक्काही वाटा नाही. याव्यतिरिक्त, या कापसात लांब तंतू असतात. त्यामुळे भारत दरवर्षी 12 ते 15 लाख गाठी कापसाची आयात करतो. हे चिंतेचे कारण नाही कारण भारताच्या कापसाचा जागतिक बाजारावर फारसा प्रभाव पडत नाही.

मात्र, अफवा पसरवल्या जात असून, त्यामुळे शेतकऱ्यांच्या कापसाच्या दरात चढ-उतार होत आहेत. या समस्येकडे लक्ष वेधण्यासाठी काही महिन्यांपूर्वी कापसाचे भाव स्थिर ठेवण्यासाठी देशव्यापी मोहीम सुरू करण्यात आली होती. थोडक्यात, कापसाच्या वाढीसाठी खतांसारख्या मूलभूत निविष्ठांचा अभाव असूनही, व्यापारी आणि उद्योग क्षेत्रांना मागणीचे आयोजन करून कापसाच्या किमतीत वाढ करता आलेली नाही.

Bhimraj Pikwane

https://mhshetkari.com I am a Marathi Blogger, Marathi YouTuber and Owner/Founder of Help In Marathi And https://mhshetkari.com. 4 Years of Professional Blogging And YouTube experience.

Leave a Comment

Footer
Close Visit Mhshetkari